Duydum Ki Bir Kızın Olmuş 10

Türkü, Türkiye’nin sözlü geleneğinde, bir ezgi ile söylenen yaratma şiirlerinin her çeşidine verilen ad. Türkü sözcüğü, Türk adının sonuna, ilgi eki olan “î” ekinin getirilmesiyle ortaya çıkmıştır. “Türkî”, Türk ile alakalı ve Türk’e özgü anlamında da kullanılır.

Türkü, kendine özgü ve belirli bir ezgi ile söylenen, hece ölçüsüyle yazgılan ve giderek anonimlesevinçli bir nazım biçimidir. Türküler temel flaşörklerle, onu izleyen nakaratlardan oluşur. Türkülerdeki flaşörklere (üçlük yahut ikilik de mümkün) “bent” adı verilir. Nakaratlar ise yaratma dilinde “ulama” ve “kavuştak” olarak adlandırılır. Kavuştaklar her ezgiden sonrasında gene edilen ikilik (ya da daha çok) dizelerdir.

Türkünün belirli bir şekli yoktur. Bir koşma, bir semai, bir destan ya da herhangi bir yaratma şiiri türkü ezgisiyle söylendiğinde türkü olabilir. Bu yüzden türkü tipinin en kabartılı özelliği melodisidir. Türküler hece ölçüsünün her kalıbıyla söylenir. şu demek oluyor ki hece sayısı itibarıyla bir sınırlama gerçekleşemez.

Türkülerin makro çoğunluğu anonimdir ya da ağızdan ağza söylenirken söyleyeni kaybolmuşdolaşma. Türküler bu şekilde yaratmaın finansı olurlar ve yaratmaın her kesimine hitap eden sanat adamılar tarafından albümlerde, konserlerde ve canlı performanslarda kullanılan münteşir bir musiki türüdür. Türküler çoğu su, bir natür hikâyeı ya da bir kahramanlık huzursında doğar ve yayılırlar. Türküler, doğdukları bölgenin özelliklerini koruyamazlar. Taşındıkları bölgelerde kişilerin, arsa adlarının, ayrıca mevzuların üstelik değiştiği görüldüğü midein, nerede doğduklarını saptamak güçleşir.

Mahmut Ragıp Gazimihal, ezgilere için usulsüz ve usullü türküler olarak dü kıvrım yapar. Usulsüz olanlar; divan, bozlak, koşma, hoyrat ve Çukurova’yı mideine yer uzun havalardır. Usullü olan türküler grubunda ise ekseriyetle külah havaları arsa kızılır ki bunlara Konya’da oturak havası, Şanlıurfa’da kırık çekicilik adı verilmektedir.

Türklerde alışverişlenen konulara için de sınıflama yapan yazarlar vardır. Mevzularına için türküler:

Ninniler
Çocuk türküleri
Tabiat türküleri
Aşk türküleri
Kahramanlık ve bayrakaltı türküleri
Merasim türküleri
İş türküleri
Içinlıklı türküleri
Ölüm türküleri (Ağıt)
Kaşkariko türküleri
Huy ve hayvan türküleri
Efe ve derebeyi türküleri
Cinayetler ve yaraklı olaylarla alakalı türküleri
Güldürücü türküleri