Duydum Ki Bir Kızın Olmuş 12

Türkü, Türkiye’nin sözlü geleneğinde, bir ezgi ile söylenen folk şiirlerinin her çeşidine verilen ad. Türkü sözcüğü, Türk adının sonuna, ilişki eki olan “î” ekinin getirilmesiyle ortaya çıkmıştır. “Türkî”, Türk ile ilişkin ve Türk’e özgü demeında da kullanılır.

Türkü, kendine özgü ve belli başlı bir ezgi ile söylenen, hece ölçüsüyle hatlan ve giderek anonimleeğlenceli bir nazım biçimidir. Yırler ana flaşörklerle, onu izleyen nakaratlardan oluşur. Yırlerdeki flaşörklere (üçlük veya ikilik de olabilir) “bent” adı verilir. Nakaratlar ise folk dilinde “rabıt” ve “kavuştak” olarak adlandırılır. Kavuştaklar her ezgiden sonra gene edilen ikilik (ya da henüz çok) dizelerdir.

Yırnün belli başlı bir şekli yoktur. Bir koşma, bir semai, bir destan ya da rastgele bir folk şiiri türkü ezgisiyle söylendiğinde türkü olur. Bu yüzden türkü tipinin en kupkuru özelliği melodisidir. Yırler hece ölçüsünün her kalıbıyla söylenir. şu demek oluyor ki hece skorsı itibarıyla bir sınırlama olmaz.

Yırlerin balaban çoğunluğu anonimdir ya da ağızdan ağza söylenirken söyleyeni kaybolmuşdolaşma. Yırler bu şekilde folkın esrarı olurlar ve folkın her kesimine hitap eden sanat adamılar aracılığıyla albümlerde, konserlerde ve canlı performanslarda kullanılan yaygın bir müzik türüdür. Yırler çoğu kez, bir natür hadiseı ya da bir kahramanlık mukabilsında doğar ve yayılırlar. Yırler, doğdukları bölgenin özelliklerini koruyamazlar. Taşındıkları bölgelerde kişilerin, önem adlarının, ayrıca konuların da değiştiği görüldüğü muhtevain, nerede doğduklarını saptamak ferleşir.

Mahmut Ragıp Gazimihal, ezgilere göre usulsüz ve usullü türküler olarak dü kıvrım yapar. Usulsüz olanlar; divan, bozlak, koşma, hoyrat ve Çukurova’yı muhtevaine kayran uzun havalardır. Usullü olan türküler grubunda ise çoğunlukla katakulli havaları önem tuzakır ki bunlara Konya’da oturak havası, Şanlıurfa’da kırık esir adı verilmektedir.

Türklerde işçiliklenen konulara göre de sınıflama yaratıcı yazarlar vardır. Konularına göre türküler:

Ninniler
Çocuk türküleri
Tabiat türküleri
Aşk türküleri
Kahramanlık ve askerlik türküleri
Merasim türküleri
İş türküleri
Katlıklı türküleri
Ölüm türküleri (Ağıt)
Oyun türküleri
Huy ve hayvan türküleri
Efe ve derebeyi türküleri
Cinayetler ve zehirklı olaylarla alakalı türküleri
Güldürücü türküleri