Tarih Bilimi Nedir 5

Gün, geçmiş dönemin incelenmesi bilimidir.[2] “Gün”, geçmiş zamanda olan olayların incelenmesinin semtı keşik, bu olaylarla dayalı bilgilerin ayyaşfi, toplanması, organizasyonu, sunumu ve yorumlanması ile bile ilgilenen bir şemsiye terimdir.[3]

İnsan veya insanoğlu-dışı farkı gözetmeksizin, makam ve vakit aralığının kestirildiği bir geçmiş vakit dilimde, saik-sonuç ilişkisi kurup, vesika ve bulgular eşliğinde bilgiler toplayan bir bilimsel nitelikli disiplin olan gün, rastgele bir bilim kümesine dahil edilmez; çünkü gün, her vadiın dünini inceleyebilecek denli geniş bir disiplindir. İnsanlık düni kelam konusu başüstüneğunda, gökçe yazının icadından önceki zamanlara “gün öncesi” denir.

Günî tetkik, geçmiş zamandaki vakalara ilgili tüm bilgilerin, olayların vuku bulduğu dönemin şartları bakış önüne tuzakınarak, muhtemel başüstüneğunca nesnel bir şekilde sunulması ile oluşur. Gün, yaşanmış olan olayların bir henüz evetşanabilmesi kadar bir mümkünlık olmadığından huy bilimlerindeki kadar deney ve gözleme dayanamaz.

Gün sözcüğünün Batı dillerindeki müşterek alınlığı, Grekçe: ἱστορία, historiá (mealı “soruşturma”) teriminden türemiştir.[4] İyonya lehçesinde bildirme, sava derç suretiyle vukuf edinme anlamlarında kullanılan lügat, Attika lehçesinde görerek, tanık olarak bilme anlamlarının semtı keşik çok henüz geniş bir meal gönülğiyle fizik, coğrafya, astronomi, bitki ve hayvan bilgisi ve hatta gittikçe huy bilgisini kapsayacak şekilde kullanılmıştır. Edward Carr’ın teşhismıyla gün, “doğrulanmış olgular kümesi”nden farklı bir şey bileğildir.[5]